TR
Eurasian Academy Of Sciences Social Sciences Journal Yıl:2016  Sayı: 9  Alan: Türk Dili ve Edebiyatı

Ilyas Kayaokay
NÂBΒNİN MEŞHUR “GÖRMÜŞÜZ” REDİFLİ GAZELİNE YAZILAN NAZİRELER VE TAHMİSLER
 
Yusuf Nâbî, (1641-1712) 17 asırda yaşamış kendine münhasır hekimâne üslubu ile ön plana çıkmış, kendi çağında ve sonraki yüzyıllarda Türk edebiyatına mührünü vurmuş bir şairdir. Bu çalışmada, Nâbî’nin meşhur “görmüşüz” redifli gazeline yazılan nazire ve tahmisler incelenerek şairin, divan edebiyatına nasıl tesir ettiği yalnızca bir gazeli üzerinden ortaya konulmuştur. Zemin şiir olarak da kabul edilen “görmüşüz” redifli gazele, gerek yazıldığı çağda gerek sonraki asırlarda pek çok şair tarafından nazire ve tahmis yazılmıştır. Cesârî, Cûdî, Ecrî, Fâzıl, Fennî, Garîbi, Halîm, Hanîf, Harâbî, Haşmet, Hâtem, Hevâyî, Mâhir-Seyyid, Muhyî, Neylî, Nûrî, Râsih, Su’ûd, Tırsî, Yahya Kemal ve Zîver’in yazdığı “görmüşüz” redifli 21 gazel ile Neylî, Nihâlî, Şâkir ve Veysel Öksüz’ün yazdığı 4 tahmis, bazı kriterler ışığında biçim ve içerik yönünden tasnif edilmiştir. Mukayeseli inceleme sonucu elde edilen sonuca göre; bazı şairler Nâbî’nin “görmüşüz” gazelini tanzir ederek bir Nâbî kolu oluşturmuş, bazı şairler de Şeyh Gâlib’in tespit edilemeyen “görmüşüz” redifli gazelini tanzir ederek bir Şeyh Gâlib kolu oluşturmuştur. Gâlib kolunda bulunan nazireler ekseriyetle aynı vezin redif ve kafiyede olup benzer mazmun ve söyleyişe sahiptir. Gâlib kolunda adı geçen şairlerin çoğu Mevlevî’dir. Bu şairler; Fâzıl Paşa, Enderunlu Halîm, Cûdî, Mâhir-Seyyid, Muhyî, Su’ûdu’l- Mevlevî, Tahirü’l- Mevlevî ve Yahya Kemâl gibi çoğunlukla 19. ve 20. yüzyıl şairleridir. Fenni, Edîb ve Zîver’in de yine bu kolda olduğu düşünülmektedir. Nâbî’yi tanzir eden şairler ise; Neylî, Hevâyî, Cesârî, Haşmet, İbrahim Hanîf, Râsih, Tırsî, Ecrî, Hâtem, Nûrî ve Garîbi gibi 18.ve 19. asır şairleridir. Neylî, Nihâlî ve Şâkir, Nâbî’nin gazelini tahmis etmiş, Veysel Öksöz de Yahya Kemal’in gazeline tahmis yazmıştır.

Anahtar Kelimeler: Nâbî, Gâlib, Cûdî, nazire, tahmis, görmüşüz.


NABİ'S FAMOUS
 
Yusuf Nabi, (1641-1712) who lived in the 17th century philosopher by its exclusive style came to the forefront, is a poet in his own era has left its stamp on Turkish literature and in the next century. In this study, Nabi's famous “görmüşüz” redif of ghazals written satires and tahmis examining the poet has put forward only through a ghazal that influence how the divan literature. Ground adopted the poem as “görmüşüz” redif of ghazals, both written in the era should be written in the next century satires and tahmis by many poets. Cesârî, Cûdî, Ecrî, Fâzıl, Fennî, Garîbi, Halîm, Hanîf, Harâbî, Haşmet, Hâtem, Hevâyî, Mâhir-Seyyid, Muhyî, Neylî, Nûrî, Râsih, Su’ûd, Tırsî, Yahya Kemal and Ziver wrote “görmüşüz” with what ode redif 21, Neyli, Nihali written by Şakir and Veysel Öksüz 4 tahmis, some criteria have been classified in terms of form and content of the light. According to the results obtained from comparative studies; Some poets Nabi's “görmüşüz” ode by the satires have created a Nabi arm, some poets undetectable Sheikh Galib's “görmüşüz” by redif of ode to the arrangement constituted a Sheikh Galib arm. Galib are satires in the arm is usually the same meter and rhyme redif has similar poem and utterance. Name of Galib arm most of the Mevlevi poet. These poets; Fâzıl Paşa, Enderunlu Halîm, Cûdî, Mâhir-Seyyid, Muhyî, Su’ûdu’l- Mevlevî, Tahirü’l- Mevlevî and Yahya Kemal are mostly 19th and 20th century poets. Fenni, Edib and Ziver is thought to be still in the arm. Nabi's ghazal to nazire by the poets; Neyli, Hevayi, Cesari, Hasmet Ibrahim Hanif, Rasih, Tırsi, Ecri, Hatem, Nuri and Garîbi are as 18.v 19th century poet. Neyli, Nihali and Şakir, has tahmis the Nabi's ghazal Veysel Öksöz Yahya Kemal also wrote the ghazal to tahmis.

Keywords: Nâbî, Gâlib, Cûdî, nazire, tahmis, görmüşüz.


Detay

İÇERİK