TR
Eurasian Academy Of Sciences Social Sciences Journal Yıl:2016  Sayı: 7  Alan: Güzel Sanatlar - Sahne Sanatları

Özgür Zafer Alkaya, Mustafa Kaya, Kürşad Gülbeyaz
TOKAT YÖRESİ OMUZ HALAYININ İNCELENMESİ
 
Bu çalışma, Tokat yöresi omuz halayının oynanış şekli ve oyunun günümüzde ne anlam taşıdığının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Orta Karadeniz Bölgesinin önemli yerleşim merkezlerinden biri olan Tokat’ın tarihi M.Ö. 3000 yıllarına kadar dayanmaktadır. Tokat günümüze kadar Antik Bizans döneminden başlayarak Bizans, Arap, Fars, Moğol, Türk gibi birçok millet ve kavme ev sahipliği yapmıştır. Bu “çok kültürlülük” Tokat’ın maddi ve manevi kültürel varlıklarında açıkça gözlenmektedir. Bu bölgenin ne kadar zengin ve köklü bir kültüre sahip olduğunun bir göstergesi yörede oynanan halk oyunlarındaki oyun, hareket ve figürlerin çeşitliliğinden anlaşılmaktadır. Ayrıca gerek günlük giyimdeki gerek halk oyunları kıyafetlerindeki zenginlik ve çeşitlilik de bu kültür zenginliğinin başka bir göstergesidir. Halk oyunları açısından geçiş bölgesinde olmasına rağmen ağırlıklı olarak “halay türü” sınıfına giren Tokat’ta bilinen en eski oyunlardan biri de “omuz” halayıdır. Bu halaya “çardak” halayı da denilmektedir. Omuz (çardak) halayı eskiden sadece erkekler tarafından oynamakta idi. Fakat özellikle halk oyunları yarışmalarının yaygınlaşmasından sonra “sahneleme” olgusu ile birlikte 1970’li yılların sonlarından itibaren kadın - erkek karma bir şekilde oynandığı da bilinen bir gerçektir. Omuz Halayı Türk halk oyunları içerisinde erkeklerin kadınları omuzlarına alarak icra edilmesinden dolayı farklı bir özellik taşıdığı aşikârdır. Geçmişte farklı anlamlar taşısa da günümüzde kadınların omuza alınarak oynanması açısından “kadına verilen değeri” simgelediği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Tokat, halk oyunları, halay, halk bilimi, kostüm, giysi, kadın.


INVESTIGATION OF THE SHOULDER HALAY IN AREA TOKAT
 
This Study was conducted to examine the way how shoulder dance was acted in Tokat district and what sense it has at the present. Tokat of which the history backs BC Dates to the year 3000 is one of the most important settlements in Central Black Sea region. Tokat hosted many nations and people starting from the ancient Byzantine period such as Byzantine, Arab , Persian , Mongol and Turks until today. . This " multi-culturalism" is obviously manifested in the material and spiritual cultural values. The rich and deep-rooted culture in this district can be observed in the diversity of movements, figures and acts in folk dances. Both folk dance colthes and daily clothes are the evidence of the richness and diversity of the cultural heritage . Although Tokat’s in the transition zone, it is mainly classified as “Halay Dance Type” in terms of Folk Dances an done of the oldest dance known in Tokat is still “ shoulder " dance . It is also called "arbor"dance. Shoulder ( arbor ) dance used to be acted by men in the past. However, it is known that women - men are played in a mixed dance especially after the spread of folk dance competitions with the “staging” fact since the end of the year 1970. It is obvious that this dance has a different feature among Turkish folk dance because women perform the dance on the shoulder of men. Although different meanings assigned in the past to shoulder dance, today it is thought to symbolize "the value given to women ".

Keywords: Tokat, folk dances, halay, folklore, costume, clothes, woman.


Detay

İÇERİK