TR
Eurasian Academy Of Sciences Social Sciences Journal Yıl:2015  Sayı: 4  Alan: Türk Dili ve Edebiyatı

Ürün ŞEN SÖNMEZ
BAŞLANGIÇ DEVRİ OSMANLI-TÜRK ROMANININ YERLİ VE YABANCI KAYNAKLARI ÜZERİNE BİR DENEME
 
Roman, Türk edebiyatında yenileşme devrinin en önemli metin türü olarak ortaya çıkar. Romanın bu önemi aynı zamanda tüm dünyada modern zamanın anlatısı olarak ortaya çıkmasından kaynaklanmaktadır. Öte yandan türün sunduğu imkânlar, Osmanlı aydınlarının yenileşme, Batılılaşma, çöküşü önleme ve yeni bir değerler sistemi kurma amaçlarına da uygundur. Genel bir deyişle roman, örnek yaşantılar sunmanın ve ahlak dersi vermenin aracı olarak varlığını inşa etmeye başlamıştır. Bunlara ek olarak Türk romanının başlangıç devresi ile ilgili sıklıkla dile getirilen eleştirilerin taklit, etkilenme, gerçekliğe uygun olmama, yazar-anlatıcının müdahaleleri alanlarında yoğunlaştığı görülmektedir. Bütün bu tanımlama çabaları ve türün oluşumuna dair eleştiriler esas olarak Türk romanının kaynakları nedir/nelerdir? sorusu üzerine temellenir. Konuyla ilgili pek çok çalışma yapılmış ve bu çalışmalarda türün hem Batılı hem de geleneksel kaynakları tespit etmiş ve yorumlanmıştır. Bu çalışmada, temel metin olarak hem yazarının konumu hem de eserin yazınsallığı dikkate alınarak İntibah merkez metin seçilmiş ve daha önce Güzin Dino ve Ahmet Hamdi Tanpınar tarafından dile getirilen benzerlikler ışığında “İntibah”tan yola çıkılarak Osmanlı- Türk romanının kaynaklarının tespitine ve yorumlanmasına çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Anahtar Kelimeler: Osmanlı-Türk edebiyatı, Tanzimat dönemi, İntibah, roman, kaynak.


AN ESSAY CONSERNING WITH PRELIMINARY AGE OF OTTOMAN-TURKISH NOVELS ABOUT LOCAL AND NONLOCAL RESOURCES
 
Novel emerges as the most important text type of modernization era in Turkish literature. The importance of the novel also arises from the its emergence as the narration of the modern times all over the world. At the same time, opportunities provided by the genre suits the Ottoman intelligentsia’s objectives of modernization, westernization, prevention from corraption and also forming a new ethos. As a general statement novel begins to build its presence as means of presenting ideal lives and moralization. Additionally it is seen that frequently mentioned criticisms about early Turkish novel mostly concentrates on the fields of imitation, being influenced, unsuitability for reality and interventions of author-narrator. All these efforts of definition and criticisms about the formation of the genre are basically based on the question of the sources of the Turkish novel. There have been many studies on the subject and in these studies both western and traditional sources of the genre are stated and interpreted. In this study ‘İntibah’ is chosen as the basic text considering the author’s position and the text’s literariness and in the light of similarities expressed by Güzin Dino and Ahmet Hamdi Tanpınar, the sources of Ottoman-Turkish novel have been tried to state and interpret based on ‘İntibah’.

Keywords: Ottoman-Turkish Literature, period of Tanzimat, İntibah, novel, resource.


Detay

İÇERİK