TR
Eurasian Academy Of Sciences Social Sciences Journal Yıl:2015  Sayı: 3  Alan: Coğrafya

Emre Özşahin
Fay Kontrolünde Gelişmiş Bazı Akarsu Havzalarının Göreceli Tektonik Aktivite Değerlendirmesi: Ganos Fayı Örneği (Tekirdağ)
 
Akarsu sistemleri, tektonik olarak aktif bölgelerdeki kabuk deformasyonunun en önemli göstergelerinden biridir. Zira tektonik aktivite bu türden sahalarda genellikle vadi morfolojisinin ve drenajın genel karakterini belirler. Bu bağlamda son yıllarda çeşitli morfometrik parametreler (jeomorfik indis) yardımıyla bazı sayısal ölçümlere dayalı olarak gerçekleştirilen uygulamalarla tektonik aktivitenin topoğrafyadaki göreceli etkisi daha doğru bir şekilde değerlendirilmektedir. Bu çalışmada göreceli tektonik aktivitenin tespitinde kullanılan morfometrik parametrelere bağlı olarak Ganos Fayı üzerinde yer alan bazı akarsu havzalarının tektonik açıdan değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem olarak göreceli aktif tektonik etki değerinin tespitine dayalı olarak gerçekleştirilen bu çalışmada, yapılmış çalışmalardan farklı olarak ayrıca topoğrafik simetri faktörü (T) de analize dahil edilmiştir. Temel materyal olarak Türkiye Topoğrafya Haritalarının ilgili paftalarından yararlanılarak oluşturulan SYM (Sayısal Yükseklik Modeli) verisi ve çeşitli ölçeklerdeki farklı tematik haritalar kullanılmıştır. Çalışma dâhilinde gerçekleştirilen ölçümler ve çalışmanın tematik haritaları CBS (Coğrafi Bilgi Sistemleri) teknikleriyle yapılmıştır. Sonuçta sahanın yarısından fazlasında (% 56) çok yüksek (sınıf 1) göreceli tektonik aktivite etkinliği saptanmış ve ortalama değer olarak 1.99 (sınıf 1) derecesine ulaşılmıştır. Bu bulgu sahadaki tektonik aktivitenin çok yüksek derecede olduğunun ispatı olarak yorumlanmıştır. Çalışma bulgularının yörede yapılmış jeolojik ve jeomorfolojik kapsamlı çalışmalarla uyumlu olduğu anlaşılmıştır. Çalışma yöntemi aktif tektonikle ilişkili yüksek deformasyona maruz kalmış sahaların belirlenmesine yardımcı olacaktır. Çalışmanın insanlık açısından muhtemelen en yararlı sonucu başta deprem olmak üzere çeşitli türde yer kökenli doğal afetlerin ortaya çıkabileceği alanlara işaret etmesinden kaynaklanmaktadır. Ayrıca morfometrik parametreler çerçevesinde tektonik aktivitenin belirlenmesine yönelik CBS teknikleri kullanılarak yapılan araştırmaların daha net ve doğruluğu yüksek sonuçlar verdiği saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tektonik, Morfometrik parametreler (jeomorfik indis), CBS (Coğrafi Bilgi Sistemleri), Ganos Fayı, Tekirdağ.


The Relative Tectonic Activity Evaluation of Some River Basins Developing on a Fault Line: The Case of the Ganos Fault (Tekirdağ)
 
River systems are one of the important indicators of crustal deformation in tectonically active areas. This is because; tectonic activity mostly determines the general character of valley morphology and drainage in such areas. In this regard, the relative effect of tectonic activity on topography has been evaluated more precisely in recent years through studies based on digital measurements that employ various morphometric parameters (geomorphic indices). The present study aims to make a tectonic evaluation of some river basins on the Ganos Fault based on morphometric parameters used in determining relative tectonic activity. This study, which aims to determine relative active tectonic effect value, includes the topographic symmetry factor (T) in analysis as distinct from previous studies. The digital elevation model (DEM) data obtained by using the related map sheets of Turkey’s topographic maps and different thematic maps of various sizes are used as basic materials. In the present study, measurements were conducted, and thematic maps were created by use of GIS (Geographic Information Systems) techniques. It was concluded that more than half of the area (56 %) involves very high (class 1) relative tectonic activity, and the average value is 1.99 (class 1) in the area. This finding proves that the area contains very high tectonic activity. The findings of the present study are consistent with previous geological and geomorphological studies carried out in the area. The research method used in this study may allow determining the areas exposed to high level deformation associated with active tectonics. Most importantly, the results of this study show the areas where different kinds of ground-origin natural disasters may take place, earthquake being in the first place. Furthermore, it was realized that research for determining tectonic activity based on morphometric parameters by use of GIS techniques yields clearer and more accurate results.

Keywords: Tectonic, Morphometric parameters (geomorphic indices), GIS (Geographic Information Systems), Ganos Fault, Tekirdağ


Detay

İÇERİK