TR
Eurasian Academy Of Sciences Social Sciences Journal Yıl:2019  Sayı: 27  Alan: Güzel Sanatlar - Sahne Sanatları

Ahmet Selim DOĞAN
BAR ve HALAY TÜRÜNDEKİ TEMİRAĞA OYUNUNUN KARŞILAŞTIRMALI İNCELENMESİ (ERZURUM ÖRNEĞİ)
 
Anadolu derin ve köklü geçmişi ile ev sahipliği yaptığı büyük medeniyetlerin etkisi ile oldukça zengin kültüre sahiptir. Bu zenginliğin yansımalarından biri de halk oyunlarıdır. Bir toplumun yaşamına dair her türlü bilgiyi alabildiğimiz, folklorun en önemli kollarından biri olan halk oyunlarında kostümünden, süslenmesine, müziğinden oyun hareketlerine kadar o toplumun inançlarını, yaşam biçimlerini, geleneklerini, geçim kaynaklarını ve sosyal yapısını bünyesinde barındırmaktadır. Bazı oyunlar oynandıkları ilin dışında bilinmez ve oynanmazken, bazı oyunlarda farklı bölgelerde aynı adla farklı karakterde oynanmaktadır. Aynı adla oynanan tamzara, dello, hoşbilezik, garabet, koçeri oyunlarını örnek olarak sayabiliriz. Çalışmamıza konu olan Temirağa oyunu Anadolu’da oldukça yaygın bir coğrafyada oynanmaktadır. Hem bar hem de halay türünde oynanan Temirağa oyunu çeşitli adlar almaktadır. Bunlar; Temirağa, Temurağa, Timur Ağa, Temürağa, Demirağa şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Erzurum yöresinde bar oyunu olarak bilinen Temirağa oyunu Erzurum’un Hınıs, Oltu, Olur ve Şenkaya ilçelerinde halay türü ile kaşımıza çıkmaktadır. El tutuşları bar ve halay oyununda tutuşlarının ortak oluşu tespit edilmiştir. Bir diğer ortak nokta Oyunun ritmi 4/4’lük oluşudur. Erzurum barları içinde açık tutuşla başlayıp açık tutuşla biten barlardandır. Erzurum barları içinde tek şerçe parmakla tutularak oynanan tek bar oyunudur. Erzurum halk oyunlarında hayvan taklitli bir oyun olduğu tespit edilmiştir. Konuyla ilgili yazılı, görsel ve elektronik kaynaklar ve litaratür taranmış, Erzurum temirağa oyunu hem bar hem de ilçelerinde oynanan halay incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Erzurum, Bar, Halay, halkoyunu, temirağa


A COMPARATIVE STUDY ON TEMIRAG FOLK DANCE IN THE BAR AND HALAY GENRES (ERZURUM SAMPLE)
 
With its history, Anatolia has a very rich culture with the influence of the great civilizations it hosts. One of the reflections of this wealth heritage is folk dances. In folk dance, which is one of the most important branches of folklore, where we can get all kinds of information about the life of a society, it includes the beliefs, life styles, traditions, livelihoods and social structure of the society from the costume, decoration, music and game movements. While some dances are not known and not played outside the province they are played in, some others are played in different regions with the same name and different characters. Tamzara, dello, hosbilezik, garabet, koceri played with the same name are examples. Temiraga, which is the subject of our study, is played in a very widespread geography in Anatolia. Temiraga, which is played in both bar and halay genres, has various names; Temuraga, Timur Aga, Temuraga, Demiraga. The Temiraga known as the bar folk dance in the Erzurum region, emerges with the halay genre in Erzurum Hınıs, Oltu, Olur and Şenkaya districts. It was determined that the grips were common in the bar and halay folk dances. Another common point is that the rhythm of the folk dance is 4/4. Erzurum is one of the bars that start with open grip and end with open grip. It is the only bar played with one finger in Erzurum bars. Erzurum folk dances were found to be a dance with animal imitation. Written, visual and electronic sources and literature on the subject were searched and Erzurum temiraga was examined in both bars and halay.

Keywords: Erzurum, Bar, Halay, Folk dances, Temirağa


Detay

İÇERİK