TR
Eurasian Academy Of Sciences Social Sciences Journal Yıl:2019  Sayı: 26  Alan: Coğrafya

Recep BOZYİĞİT, Baştürk KAYA
MERAM DERE VADİSİ VE ÇEVRESİNİN (KONYA) JEOMORFOLOJİK ÖZELLİKLERİ
 
Meram Dere Vadisi ve Çevresinin (Konya) Jeomorfolojik Özellikleri adlı çalışmanın amacı, vadi ve yakın çevresinin jeomorfolojik özelliklerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışmanın gerçekleştirilmesi için öncelikle konu ile ilgili harita ve raporlardan yararlanılmıştır. Veri toplama ve hazırlama sürecinden sonra saha çalışmalarına geçilmiştir. Bu çalışmalar esnasında sahanın güncel durumu belirlenmiş ve haritalandırılmıştır. Ayrıca vadinin oluşumuna etki eden süreçler ve etki değerleri yerinde gözlemlenerek kayıt altına alınmıştır. Çalışmanın tematik haritaları MapInfo 9.5 programı yardımıyla 1/100.000 ölçek detayında çizilmiştir. Son aşamada ise elde edilen tüm bilgiler Coğrafya biliminin ilkeleri doğrultusunda analiz edilerek bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Meram Dere Vadisi ve çevresinde Meram Dere Vadisi, Plato sahaları ve etek ovası dikkati çeken jeomorfolojik ünitelerdir. Meram Dere Vadisi, Üst Miosen-Alt Pliosen yaşlı formasyonlar üzerinde oluşmuştur. Daha sonra tektonizma ve Eski Konya Gölü denetimine giren saha, Konya Gölü’ndeki seviye değişimlerine bağlı olarak yatağına gömülmüştür. Günümüzde vadi, Alt Trias-Üst Jura yaşlı dolomitik kalkerler ile Üst Kretase-Alt Paleosen yaşlı kumtaşı, silttaşı, gabro ve peridotitler içerisinde gömülmüş bir vaziyette bulunmaktadır. Araştırma sahasındaki plato sahaları, Üst Pliosen’den günümüze kadar ki dönemde bir taraftan tektonik olayların diğer taraftan erozyonal faaliyetin bir sonucu olarak oluşmuştur. Plato yüzeyi yer yer kıvrımlı ve kırıklı yapı özelliği gösterir. Meram Dere Vadisi çevresindeki plato yüzeyleri sahip oldukları özellikler itibarı ile yüksek ve alçak plato özelliği göstermektedir. Yüksek plato 1450-1800 metreler arasında Üst Miosen öncesinde karstlaşma ve erozyon ile şekillendirilmiş, daha sonra Üst Miosen-Pliosen’de volkano-sedimanter tortullarla örtülmüştür. Pliosen-Holosen aralığında ise flüviyal ve tektonik etkilerle aşındırılarak bu günkü görünümü kazanmıştır. Alçak Plato 1250 ile 1450 metreler arasına Üst Miosen-Pliosen’den günümüze kadarki zaman aralığındaki aşınıma bağlı olarak oluşmuştur. Meram Dere Vadisinin Konya Ovasına açıldığı sahada plato sahası ile ova tabanı arasında kuzey-güney yönlü alüvyon yelpazelerin meydana getirdiği etek ovası yer alır. Etek ovasını altta geç Pleistosen alüvyal yelpazesi ve üstte de Holosen yaşlı alüvyal yelpaze çökelleri oluşturmuştur. Sonuç olarak Meram Dere Vadisi ve çevresinin bu günkü görünümü almasında flüvyal, tektonik, karstik ve limnik olayların etkili olduğu anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Meram Dere, Vadi, Konya, jeoloji, jeomorfoloji


GEOMORPHOLOGİCAL FEATURES OF MERAM DERE VALLEY AND ITS SURROUNDİNGS (KONYA)
 
The aim of the study, entitled “Geomorphological Features of Meram Dere Valley and Its Surroundings (Konya)”, is to reveal the geomorphological features of the valley and its vicinity. In order to carry out the study, firstly maps and reports were used. After the data collection and preparation process, field studies were started. During these studies, the current status of the site was determined and mapped. In addition, the processes affecting the formation of the valley and their impact values were observed on-site and recorded. The thematic maps of the study were drawn in 1 / 100.000 scale detail with the help of MapInfo 9.5 program. In the last stage, all the information obtained was analyzed in line with the principles of Geography. Meram Dere Valley and its surroundings, Meram Dere Valley, Plateau fields and skirt plain are remarkable geomorphological units. Meram Dere Valley is formed on Upper Miocene-Lower Pliocene formations. Later, the tectonism and the area under the control of the Old Konya Lake were buried in the bed due to changes in the level of Lake Konya. Today, the valley is buried in the Lower Triassic-Upper Jurassic dolomitic limestones and Upper Cretaceous-Lower Paleocene aged sandstone, siltstone, gabbro and peridotites. The plateau areas in the research area have been formed as a result of tectonic events and erosional activity from the Upper Pliocene to the present. The plateau surface is curved and fractured. The plateau surfaces in and around the Meram Dere Valley show high and low plateau characteristics. The high plateau was formed by karstification and erosion before the Upper Miocene between 1450-1800 meters and then covered by volcano-sedimentary sediments in Upper Miocene-Pliocene. In the Pliocene-Holocene interval, it was eroded by fluvial and tectonic effects and gained the present appearance. The Low Plateau was formed between 1250 and 1450 meters due to the erosion of the Upper Miocene-Pliocene. In the area where the Meram Dere Valley opens to the Konya Plain, there is a skirt plain formed by alluvial fans in the north-south direction between the plateau field and the plain floor. The skirt plain is composed of late Pleistocene alluvial fan at the bottom and Holocene fan deposits at the top. As a result, it was understood that the fluvial, tectonic, karstic and limnic events were effective in the current appearance of Meram Dere Valley and its surroundings.

Keywords: Meram Dere, Valley, Konya, Geology, Geomorphological


Detay

İÇERİK