TR
Eurasian Academy Of Sciences Social Sciences Journal Yıl:2018  Sayı: 18  Alan: Tarih

Gülcan YÜCEDAĞ
17. YÜZYIL SONLARINDA OSMANLI ÜLKESİNDEKİ HASTALIKLAR VE TEDAVİ USULLERİNE İKİ BAKIŞ: ANTOİNE GALLAND VE JOHN COVEL
 
“Binbir Gece Masalları”nı “Batı”ya tanıtan kişi olarak ünlenen Fransız oryantalist ve arkeolog Antoine Galland, 1670 yılında elçilikte çalışmak üzere İstanbul’a gelmiştir. Osmanlı topraklarında çeşitli yerlere seyahat ederek gözlemlerini kaydeden Galland’ın yazdıkları, günümüzde birçok konuda yararlanılan kaynaklar arasındadır. Bir papaz ve bilim adamı olan Dr. John Covel de Osmanlı topraklarına Galland ile aynı yıl adım atmış, asıl amacı Ortodoks kilisesini incelemek olmakla beraber tuttuğu günlüklerde Türk toplumuna dair çeşitli bilgilere yer vermiştir. Kısaca ifade etmek gerekirse, Galland’ın yalın bir üslupla ve genellikle ayrıntıya girmeden çeşitli konulara değindiğini söylemek mümkündür: Kan alma, otopsi, veba, sıtma, böbrek taşı alma, ilaç yapımında kullanılan bitkiler gibi doğrudan hastalık ve tedaviyle ilgili bilgilerin yanı sıra saray ve yüksek tabaka insanlarının zehirlenme korkusu gibi algıya yönelik bilgiler verir, Türklerin ve Fransızların hastalığa karşı tutumlarını karşılaştırır. Dr. Covel ise detaycı ve betimleyici bir anlatımla daha çok, Galland’ın da özel olarak değindiği bir konuya, vebaya odaklanır. Seyyah, hastalığın yayılma şekli, insanların bu hastalığa karşı tutumları gibi konuları da ele almıştır. Bunun yanında Osmanlı egemenliğinde yaşayan Rum, Ermeni, Yahudi ve Türklerin batıl itikatlarından, hastalığa karşı tepkilerinden, birbirleri ile olan benzerlik ve farklılıklarından da bahseder. Kısacası Fransız seyyah, Türklerin ve kendi milletinin hastalığa karşı tutumlarının bir kıyaslamasını yaparak o dönemle ilgili bilgi verirken “Papaz’ın Günlüğü” daha geniş bir bakış açısıyla çeşitli milletlerin hastalığa karşı tepkisine değinmiştir. Bu çalışmanın amacı, aynı yıllarda Osmanlı sınırları içerisinde bulunan bu iki Batılı seyyahın gözlemleri sonucu elde ettikleri bilgiler üzerinden Osmanlı ülkesindeki hastalıklar ve tedavi usullerini karşılaştırmalı bir incelemeye tâbi tutmaktır.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Galland, Covel, hastalıklar, tedavi usulleri


TWO VIEWS TO THE ILLNESSES AND CURE METHODS ON THE LAND OF OTTOMAN AT THE END OF THE 17TH CENTURY: ANTOINE GALLAND AND JOHN COVEL
 
Antoine Galland, a French orientalist and archeologist famous for the translation of “One thousand and one Nights” in the west, comes in 1670 to İstanbul, in order to work at the embassy. His written observations, during visiting different cities within the Ottoman territory are the references, which are used even today. The priest and scientist Dr. John Covel comes to land of Ottoman in the same year with Galland, in order to examine the Orthodox Church. Different information related to the Turkish society is found in his diary. Briefly said that, Galland writes about many subjects with a simply style, without details. He gives information about bloodletting, autopsy, pest, malaria, nephrostomy, like plants used in the production of medicines, about illness and cure directly, as well as the iophobia of upper- class, compares the Turkish and French’s attitude against illness. As for Dr. Covel, he focused mostly on pest, a subject also mentioned specially by Galland, with a detailed and descriptive explanation. Besides, the traveler deals with the subject as spreading form of illness, people’s attitude against the contagious illnesses. He also mentions the reactions to illnesses, superstitions, the similarities and the differences of Greeks, Armenians, Jews and Turks under the Ottoman sovereignty. Briefly, the French traveler compares the Turkish and his own nation’s attitude against illnesses and informs about that period. In addition, “The Priest’s Diary” refers to the attitudes of different nations against the illnesses in a different point of view. The purpose of this study is to examine the illnesses and the cure methods on land of Ottoman comparatively according to the observations of the two-westerner travelers, who were within the Ottoman territory in the same years.

Keywords: Ottoman, Galland, Covel, diseases, cure methods


Detay

İÇERİK