TR
Eurasian Academy Of Sciences Social Sciences Journal Yıl:2018  Sayı: 18  Alan: Sanat Tarihi ve Arkeoloji

Şükriye Pınar ÖZYALVAÇ
18.YÜZYILDA OSMANLI SEÇKİNLERİNİN ÖZEL HAMAMLARI
 
Osmanlı toplumunun temizliğine dair yapılan çalışmalar, genellikle vakıflar eliyle inşa edilen hamamlar çerçevesinde ele alınmış, özel hayatın bir parçası olan konut hamamları ise günümüze ulaşan yapılar üzerinden, genelde mimarlık tarihçileri tarafından değerlendirilmiştir. Bu çalışmada 18.yüzyıl İstanbul’unda kullanılan ancak günümüze ulaşmayan Osmanlı üst sınıf ricalinin evlerindeki hamamlar incelenmiştir. Söz konusu hamamların fiziksel özellikleri, kullanılan eşyaların neler olduğu gibi sorulara cevap aramak adına ana kaynak olarak Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde (D.BŞM.MHF tasnifinde) yer alan Muhallefat Defterleri’ne başvurulmuştur. Müsadere uygulamasının (ölen kişilerin ardında bıraktıkları servetin devlet hazinesine aktarılması) bir sonucu olarak ortaya çıkan bu defterlerin hazırlanma sürecinde titizlikle davranıldığı dikkati çekmektedir. Mühürlenen konutlardaki eşyaları kaydeden müsadere kâtiplerinin mekân donatılarının bulundukları yerler hakkında detay vermesi, müsaderesi yapılan kişinin mal varlığının yanı sıra evinin büyüklüğü ve mekânların isimleri gibi konularda önemli bilgilere ulaşmamıza imkân vermiştir. Bu bağlamda konut hamamları hakkında ulaşılan veriler sayesinde bu mekânların fiziksel özelliklerini ve tefriş elemanlarını bir arada ortaya koyan aydınlatıcı bilgilere ulaşılmıştır. Hamamların camekân, soğukluk gibi bölümleri olması kent dokusu içinde yer alan hamamların tipolojik özelliklerine benzer şekilde bir mekân organizasyonu sergilediğini göstermiştir. Ayrıca konut hamamlarının konumlanışları ve bölümlenmelerinin yanı sıra hamamlarda kullanılan (oturma elemanları, camekân döşemesi, hamam takımı, hamam rahtı, hamam tası, peştamal, havlu, sabun gibi) objeler hakkında da bilgi edinilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Hamam, Konut, 18.Yüzyıl, Muhallefat, İstanbul


PERSONAL BATHS OF THE OTTOMAN ELİTE İN THE 18TH CENTURY
 
The studies on the personal hygiene in the Ottoman society were generally examined within the framework of "baths built by (waqf) foundations" and the residential baths, which are part of the private life, have been evaluated by architectural historians. In this study, residential baths are examined as private washing places located in the houses of 18th century Istanbul high-ranking state officials according to the Muhallefat Defters in the Ottoman Archives of the Turkish Prime Ministry. Confiscation of the property and registering the goods in the sealed houses by the officers enabling us to reach important information like detailed presentation of places and where space facilities are located. In this context, data about housing baths provides enlightening information as the physical properties of these spaces and the furnishing elements. Because it is a practice that firstly comes from the upper classes as a part of the process that begins with the water being delivered to the houses, it is also meaningful to choose the study area of the houses of Ottoman bureaucrats. It is thought that these baths have similar named parts exhibit a space organization in a similar way to the typological characteristics of the public baths in urban texture. Besides their positioning and segmentation of residential baths information is also provided on the objects such as seating elements, frames, bath sets, hammocks, bowls, loincloths, towels, and soaps.

Keywords: Bath, House, 18th Century, Muhallefat, Istanbul


Detay

İÇERİK