TR
Eurasian Academy Of Sciences Social Sciences Journal Yıl:2018  Sayı: 17  Alan: Doğu Dilleri ve Edebiyatları

İlyas KAYAOKAY
OEDİPUS KOMPLEKSİ BAĞLAMINDA LAMİ’Î’NİN SALÂMÂN U ABSÂL MESNEVİSİ
 
Oedipus kompleksi, Freud’un psikanalitik teorisine göre; erkek çocukların anneyi sevmesi ve babayı rakip olarak görmesi durumudur. Adını bir Yunan mitinden alan bu karmaşada, erkek çocuklar annelerine âşık olurken babalarından da nefret ederler. Freud’a göre erkek çocuk, anneye bir takım cinsel arzular beslerken kendisini baba ile özdeşleştirir ve onun yerine geçmek ister. Aynı durum kız çocukları için de geçerlidir. Freud, Oedipus kompleksini kendisine gelen vak’alardan, Dostoyevski gibi yazarların edebî eserlerinden hatta kendisinden hareketle izah etmeye çalışmıştır. Bu konuda pek çok tepki almış olsa da bu alanda çalışan araştırmacılar tarafından haklılık payı da kendisine bırakılmıştır. Çevremizde sık sık duyduğumuz “annem gibi gelin istiyorum”, “babam gibi eşim olsun” gibi sözler esasında Freud’un bu teorisiyle alâkalı durumlardır. Bu çalışmada, 16. asrın velut şairlerinden Lami’î’nin, Molla Cami’den tercüme ettiği 1903 beyitlik Salâmân u Absâl mesnevisi, Oedipus kompleksi bağlamında ele alınacaktır. Bu mesnevi, Yunan menşeili olması hasebiyle diğer mesnevilerden farklı bir kurgu ile karşımıza çıkmaktadır. Mesnevide; olağanüstü bir yolla, anne olmadan dünyaya gelen Salâmân adlı şehzadenin, kendisine sütanne olarak tutulan Absâl adlı bir kadınla yaşadığı aşk anlatılmaktadır. Mesnevide Oedipus kompleksinin var olduğu görülmektedir. Baba, Salâmân ve Absâl arasındaki aşkın en büyük engeli olduğu için babaya karşı duyulan gizli bir düşmanlık söz konusudur. Salâmân bu nedenle babasından uzaklaşır. Mesnevinin sonunda Absâl’ın ölmesi ve Salâmân’ın, Zühre adlı başka bir kadına âşık olması sonucunda Oedipus kompleksi ortadan kalkar. Salâmân’ın babasıyla olan problemi son bulunca babasının yerine geçmeye hak kazanır.

Anahtar Kelimeler: Oedipus Kompleksi, Lami’î, Salâmân, Sütanne, Aşk, Mesnevi.


THE MATHNAWİ OF LAMİ’İ SALAMAN AND ABSAL IN THE CONTEXT OF OEDİPUS COMPLEX
 
Oedipus complex, according to Freud's psychoanalytic theory; boys love the mother and see the father as the opponent. In this confusion that takes its name from a Greek myth, boys hate their fathers while falling in love with their mothers. According to Freud, the boy identifies himself with the father as he feeds his mother some sexual desires and wants to replace him. The same applies to girls. Freud has attempted to explain the Oedipus complex in terms of the events that came to it, in motion, even of literary works of authors such as Dostoyevsky. Although there has been a lot of reaction in this regard, the rightfulness has been left to them by researchers working in this field. The words like "I want to be like my mother" and "Be my wife like my father" we hear frequently in our neighborhood are basically related to this theorem of Freud. In this work, Lami'i of the 16th century poet will be dealt with in the context of the Oedipus complex of the 1903-pound Salaman and Absal mathnawi, translated from the Molla Cami. This mathnawi, with Greek origins, is confronted with a different fiction from other mathnawis. Mathnawi; in the extraordinary way, Salaman, who came to the world without a mother, tells of love that she lived with a woman named Absal, who was kept as her mother-in-law. The mathnawi, Oedipus complex seems to have existed. There is a hidden hostility towards the father because the love between father, Salaman and Absal is the greatest obstacle. This is why Salaman is away from his father. At the end of mathnawi, the death of Absal and the Salamans fell in love with another woman named Zühre, leaving the Oedipus complex to stand. The problem with Salamani's father is the end of his father's desire to replace.

Keywords: Oedipus Complex, Lami'i, Salaman, Foster-Mother, Love, Mathnawi


Detay

İÇERİK